100.000 đồng/CP của Vietcombank có hợp lý?

Ngày 07-12-2007, 10:12

100.000 đồng/CP của Vietcombank có hợp lý?

(ĐTCK-online) 100.000 đồng/CP là giá khởi điểm mà Vietcombank đưa ra trong đợt chào bán cổ phiếu ra công chúng ngày 26/12 tới. Các tổ chức tài chính, chứng khoán nghĩ gì về mức giá khởi điểm trên và tác động của đợt đấu giá đến thị trường ra sao là những vấn đề ĐTCK-online muốn chia sẻ với bạn đọc thông qua diễn đàn này. Ông Hàn Long, Phụ trách về đầu tư tài chính, Ngân hàng Indochina Capital Cũng như các nhà đầu tư nước ngoài nói chung, chúng tôi luôn đánh giá cao tiềm năng của ngành ngân hàng Việt Nam. Vì thế, Indochina Capital sẽ không bỏ qua cơ hội đấu giá Vietcombank. Nhưng hiện chúng tôi vẫn còn chờ những thông tin công bố chính thức từ Vietcombank (phần thặng dư thu về Ngân hàng này được giữ lại bao nhiêu…) và bản phân tích TTCK trong tháng 11 để đưa ra quyết định cuối cùng về việc phân bổ vốn tham gia IPO của Vietcombank. Tuy nhiên, với Indochina Capital, không có khoản đầu tư nào dưới 5 triệu USD. Theo tôi, mức giá khởi điểm của Vietcombank 100.000 đồng/CP không làm cho thị trường quá ngạc nhiên. Tuy nhiên, với mức giá này nhà đầu tư cũng cần thận trọng tính toán trong việc đặt giá đấu, để tránh tình trạng tương tự đã xảy ra trong đợt IPO của Bảo Việt trước đây. Nhiều nhà đầu tư cá nhân đã phải bỏ cọc sau khi tham gia IPO của Bảo Việt, vì họ trót bỏ giá quá cao. Ông Nguyễn Ngọc Trường Chinh, Phó tổng giám đốc CTCK Đông Dương (DDS) Mức giá khởi điểm 100.000 đồng/CP của Vietcombank sẽ phần nào ảnh hưởng tích cực đến giá cổ phiếu đang giao dịch cả trên thị trường chính thức và phi tập trung (OTC) hiện nay. Tuy nhiên, trước mắt, mức giá này chỉ tác động đến giá của những ngân hàng quy mô vừa và lớn. Trên thị trường OTC cổ phiếu Eximbank, MB… nhiều khả năng giá sẽ tăng nhẹ trong thời gian tới. Nếu so với giá cổ phiếu của các ngân hàng đang giao dịch tự do, theo tôi giá của STB và ACB có tiềm năng tăng nhiều hơn, vì tính thanh khoản cao. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa cổ phiếu ngân hàng chỉ có xu hướng tăng, mà không giảm. Vì với sự thu hút của cổ phiếu Vietcombank, lượng vốn nhà đầu tư sẽ được dồn vào đợt IPO diễn ra vào cuối tháng 12 tới. Bên cạnh đó, hàng loạt các ngân hàng đang dồn dập thực hiện kế hoạch tăng vốn điều lệ sẽ thu hút thêm một lượng vốn lớn của nhà đầu tư là những cổ đông hiện hữu của các nhà băng này. Cộng hưởng 2 diễn biến trễn sẽ dẫn đến việc nguồn tiền để đầu tư có thể bị ảnh hưởng. Ông Đoàn Đức Vịnh, Trưởng ban cố vấn chiến lược CTCK Âu Việt (AVSC) Trên thị trường OTC giá cổ phiếu của các ngân hàng đang có dấu hiệu nhích lên, tuy nhiên mức tăng chỉ dừng lại dưới 5% so với cuối tháng trước. Theo tôi, nhiều khả năng giá cổ phiếu ngân hàng sẽ chịu tác động tích cực từ mức giá khởi điểm của Vietcombank là 100.000 đồng/CP. Thế nhưng, giá cổ phiếu của ngành được xem là “vua” này chưa thể tăng mạnh trở lại trong một thời gian ngắn. Giá cổ phiếu giao dịch trên thị trường đang ở mức phù hợp, vì đã giảm sâu. Tuy nhiên, để tránh rủi ro, nhà đầu tư nên chọn những ngân hàng có quy mô vừa và lớn, đồng thời phải xem xét, phân tích tình hình hoạt động, chiến lược phát triển của ngân hàng trước khi bỏ vốn đầu tư. Chuyên viên một công ty quản lý quỹ Giá khởi điểm cổ phiếu Vietcombank là 100.000 đồng/CP, nếu xét trên các chỉ số tài chính năm 2007 thì không có gì quá hấp dẫn, nhưng với các nhà đầu tư khi quyết định mua cổ phiếu Vietcombank là tính đến yếu tố tương lai, chứ không chỉ nhìn vào mỗi lợi nhuận năm 2007. Nhà đầu tư nên tính đến các yếu tố như mức lợi nhuận dự kiến của Vietcombank sau 1-2 năm nữa, những lợi thế của Ngân hàng này đối với nền kinh tế cũng như danh mục đầu tư chưa hiện thực hóa lợi nhuận… Tác động của đợt IPO Vietcombank với thị trường có thể nhìn nhận ở 2 khía cạnh. Thứ nhất, lượng tiền đổ vào đợt đấu giá không quá lớn đến mức tạo ra một đợt rút vốn trên TTCK. Nếu giả định giá trúng thầu bình quân của Vietcombank vào khoảng 150.000 đồng/CP, thì đợt đấu giá này ngốn mất xấp xỉ 15.000 tỷ đồng. Vậy liệu thị trường có đủ tiền để hấp thụ không? Câu trả lời là có, tuy chưa có thống kê song lượng tiền của nhà đầu tư trong nước được nhận định là rất lớn, có thể tiền đang nằm ở kênh nào đó như vàng, bất động sản hay tiền tiết kiệm, nhưng khi tâm lý của nhà đầu tư tốt và hàng hóa có giá cả hợp lý, họ có thể sẵn sàng đổ tiền vào. Ngoài ra, lượng vốn nhà đầu tư nước ngoài đang chờ rót vào đợt đấu giá này rất dồi dào. Yếu tố thứ hai là tác động cổ phiếu Vietcombank đến các cổ phiếu khác, rõ nhất là nhóm cổ phiếu ngân hàng. Ngoài cổ phiếu Vietcombank, tới đây ACB bán cho đối tác chiến lược với giá không thấp hơn 200.000 đồng/CP, nên một mặt bằng giá mới sẽ được xác lập và tạo sự khởi sắc cho thị trường

Thị trường OTC: Tiếp diễn trào lưu săn cổ phiếu sắp lên sàn

Ngày 07-12-2007, 09:05

Thị trường OTC: Tiếp diễn trào lưu săn cổ phiếu sắp lên sàn

Làn sóng săn cổ phiếu sắp chào sàn không hạ nhiệt. Gần đây tình hình giao dịch trên thị trường OTC lại tiếp diễn trào lưu đầu tư: Các chuyên gia lướt sóng ra sức "săn" CP chuẩn bị lên sàn tạo thành một cơn sốt, nhóm CP này giá bị đẩy tăng theo từng ngày... "Tù mù" dễ đẩy giá So sánh cùng một Cty khi ở thị trường OTC và thị trường niêm yết về mặt giá trị thì không có gì khác biệt, Cty hiện đang hoạt động thế nào thì khi niêm yết về cơ bản là vẫn thế. Cũng là Cty đó khi đang ở thị trường OTC chuyển lên sàn được giao dịch tập trung về hình thức chỉ là thay đổi môi trường chuyển nhượng. Nhưng chỉ có lý do đó thôi mà trong thời gian vừa qua đã giúp cho giá CP của những Cty chuẩn bị lên sàn tăng giá vù vù. Đầu tư theo tin đồn vẫn là "căn bệnh" mạn tính của nhiều NĐT, không cần biết Cty làm ăn thế nào, lỗ lãi ra sao, đầu tư an toàn hay không; thích hợp cho đầu tư ngắn hạn, trung hạn hay dài hạn, lợi nhuận yêu cầu bao nhiêu phần trăm... Việc mua bán chủ yếu theo sự mách bảo của người quen. CP của những Cty được giao dịch trên thị trường OTC có một đặc điểm rất khác biệt so với Cty đã được niêm yết trên sàn, đó là không thể hoặc rất khó có thể phân tích đánh giá Cty đó làm ăn tốt hay xấu. Các tiêu chí phân tích cơ bản như so với các Cty khác trong ngành, điểm mạnh, điểm yếu; lợi thế so sánh như nguyên liệu đầu vào, thị trường đầu ra, chi phí, công nghệ, khấu hao, lợi nhuận,... không đầy đủ. Muốn biết được thông tin về DN thông thường phải dùng quan hệ cá nhân. Trong khi đó với những DN đã niêm yết, NĐT có thể tìm hiểu Cty thông qua bản cáo bạch hay bản công bố thông tin. Ngay cả thông tin tài chính cũng dễ dàng kiểm tra. Việc tin tức về Cty trên thị trường OTC không rõ ràng khiến nhiều NĐT đã lao vào mua, trong đó cơ sở lựa chọn CP chỉ là niềm tin vào khả năng tăng giá trong tương lai. Không ít DN đang giao dịch rất cầm chừng trên thị trường OTC khi có tin chuẩn bị có kế hoạch niêm yết thì giá cứ "bay" lên từng ngày. CTCP Sông Đà 25 cách đây 1 tháng giá giao dịch ở mức 50.000đ/cp-52.000đ/cp, ngay khi có tin chuẩn bị lên sàn, giá ngay lập tức bị đẩy lên 90.000đ-100.000đ/cp hay CP của CTCP dịch vụ - kỹ thuật - viễn thông tăng từ 40.000đ- 45.000đ/cp đến khi lưu ký đã lên đến 75.000đ-80.000đ/cp. Thậm chí khi CP đã lưu ký chờ ngày niêm yết mà vẫn có những giao dịch thoả thuận thành công giữa bên bán và bên mua. Sẽ không còn chênh lệch giá? Về cơ bản khi CP được niêm yết trên sàn thì giá trị của DN không đổi, nhưng tính thanh khoản của CP được tăng lên, tính minh bạch cũng được đảm bảo. Khi CP đang được giao dịch trên thị trường OTC có thể Cty được ít NĐT biết đến, cũng chính sự không rõ ràng về thông tin liên quan đến DN mà giá của những CP đó cũng ở dạng không rõ là có phản ánh đúng, giá trị nội tại của Cty không. Có thể nhiều DN tốt mà giá của nó chưa phản ánh đúng, hay ngược lại nhiều trường hợp giá CP bị đẩy lên quá cao, cao hơn giá trị nội tại của Cty. Khi Cty được niêm yết, thông tin công khai, chắc chắn giá CP sẽ có xu hướng điều chỉnh về mức hợp lý. NĐT nên mua bán thận trọng, lựa chọn CP của những DN mà mình biết rõ và nên dừng lại ở mức giá có thể chấp nhận được, không nên mua bán theo phong trào, vì như thế không những sẽ đẩy giá của CP đó tăng "nóng" mà bản thân NĐT còn có thể gặp rủi ro cao. Vừa qua, Bộ Tài chính vừa phê duyệt phương án tổ chức và quản lý giao dịch CK của Cty đại chúng chưa niêm yết. Theo đó, CK của các Cty đại chúng chưa niêm yết sẽ phải đăng ký, lưu ký tập trung tại Trung tâm lưu ký CK và giao dịch tại CTCK và thông tin về DN cũng được công bố một cách công khai minh bạch theo quy định. Khi thị trường OTC đi vào khuôn phép sẽ tăng tính thanh khoản cho CP, NĐT mua bán CP dễ dàng hơn, thông tin về DN không còn tù mù như hiện nay. Lúc đó sẽ không còn tình trạng giá CP của những Cty chuẩn bị niêm yết tăng vù vù bất chấp tốt - xấu. Giá CP trên thị trường OTC và niêm yết cũng sẽ không còn chênh lệch quá lớn về khoảng cách như hiện nay. Một yếu tố quan trọng quyết định giúp TTCK phát triển bền vững ổn định là công bằng, công khai và minh bạch. Tuy nhiên, hiện nay TTCK OTC chưa được quản lý đúng mức, dẫn đến việc NĐT giao dịch CP trên thị trường OTC gặp nhiều rủi ro. Theo LĐ

Cổ phiếu ngân hàng sẽ biến động ra sao? Vietcombank

Ngày 07-12-2007, 10:42

Cổ phiếu ngân hàng sẽ biến động ra sao?

Tiềm năng bỏ vốn vào ngành ngân hàng còn rất lớn. (ĐTCK-online) Trong 2 ngày qua, sau khi thông tin về giá khởi điểm của Vietcombank xuất hiện, một số cổ phiếu ngân hàng giao dịch trên thị trường OTC đã lấy lại đà tăng trưởng. Cụ thể, STB đạt mức 70.000 đồng/CP trong phiên giao dịch ngày 4/12. Cùng ngày, ACB giao dịch trên sàn Hà Nội tăng nhẹ và đạt xấp xỉ 176.000 đồng/CP. Giao dịch trên sàn OTC, cổ phiếu Eximbank tăng từ 6,6 triệu đồng/CP (mệnh giá 1 triệu đồng) lên 6,8 triệu đồng/CP chỉ sau 2 ngày. Eximbank vừa chính thức bán 15% cổ phần cho đối tác chiến lược nước ngoài và đang trong quá trình đàm phán bán thêm 10% cổ phần cho 2 quỹ đầu tư nước ngoài. Cổ phiếu DongA Bank cũng “nhảy” từ 5,6 triệu đồng (mệnh giá 1 triệu đồng) lên 6 triệu đồng/CP trong ngày 4/12. Bên cạnh những nhà băng lớn, cổ phiếu của một số ngân hàng quy mô vừa và nhỏ như VietA Bank, ABBANK, Southern Bank, Navibank… cũng có dấu hiệu ấm lại, tuy nhiên mức tăng không đáng kể. Theo đánh giá của một chuyên gia ngành chứng khoán, nguyên nhân kéo giá cổ phiếu ngân hàng gia tăng trở lại trong những ngày gần đây chủ yếu là do tác động bởi thông tin về giá khởi điểm Vietcombank. Trước đó, khi tin đồn giá khởi điểm cổ phiếu Vietcombank chỉ đứng ở mức 5 - 6 chấm (50.000 - 60.000 đồng/CP) xuất hiện, nhiều nhà đầu tư e ngại bỏ thêm vốn vào ngành ngân hàng, trong đó có cả nhà đầu tư đang là cổ đông hiện hữu được mua cổ phiếu với giá ưu đãi khi nhà băng thực hiện kế hoạch phát hành thêm tăng vốn điều lệ. Tuy nhiên, sau khi Vietcombank có thông báo chính thức về mức giá khởi điểm trong ngày 4/12 là 100.000 đồng/CP, ngay lập tức giá nhiều cổ phiếu ngân hàng trên sàn OTC ấm lên. “Nhiều khả năng giá cổ phiếu ngân hàng sẽ phục hồi nhẹ, tuy nhiên nhà đầu tư nên thận trọng vì nhiều nhà băng đang dồn dập tăng vốn. Tiền của nhà đầu được chia nhỏ để mua thêm cổ phiếu ưu đãi khi các ngân hàng triển khai kế hoạch tăng vốn, một phần bỏ vào IPO Vietcombank. Vì vậy, nhiều khả năng cung sẽ dội so với cầu, kéo theo giá giảm là điều khó tránh khỏi”, vị chuyên gia nói. Ông Huỳnh Anh Tuấn, người có nhiều năm trong lĩnh vực chứng khoán cũng đưa ra nhận định, cổ phiếu ngân hàng đang được nhiều nhà đầu tư quan tâm hơn so với 2 quý vừa qua. Tuy nhiên, nếu các nhà băng phát hành dồn dập cổ phiếu trong tháng còn lại của năm thì nguy cơ thị trường thừa hàng, giá giảm sẽ xảy ra. Theo ông Tuấn, sau một thời gian chờ đợi giá cổ phiếu phục hồi để phát hành thêm, nhưng thị trường không đáp ứng được lòng mong đợi nên các nhà băng phải thực hiện kế hoạch phát hành thêm cổ phiếu tăng vốn trong tháng cuối năm để giữ uy tín với cổ đông. Mặt khác, các ngân hàng chọn thời điểm cuối năm thực hiện kế hoạch tăng vốn vì lúc này đã có kết quả hoạt động tương đối đầy đủ, dễ thu hút sự quan tâm của giới kinh doanh chứng khoán. Nếu các ngân hàng đua nhau phát hành cổ phiếu cuối năm, trong khi vốn nhà đầu tư lại cạn dần, chính yếu tố này sẽ góp phần làm suy giảm giá cổ phiếu của nhiều nhà băng. Tuy nhiên, theo đánh giá của tổng giám đốc một CTCK, tiềm năng bỏ vốn vào ngành ngân hàng còn rất lớn. Cổ phiếu ngân hàng vẫn là hàng hóa luôn được nhiều nhà đầu tư quan tâm, đặc biệt, với kết quả hoạt động kinh doanh trong năm nay của các nhà băng, cổ phiếu ngân hàng đang hấp dẫn trở lại đối với nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước. Kết quả hoạt động được các ngân hàng công bố trong 11 tháng năm 2007 rất khả quan, nhiều nhà băng có mức lợi nhuận trước thuế đạt trên 100% kế hoạch cả năm. Đơn cử trong 11 tháng, Eximbank thu về 625 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, bằng 103% kế hoạch năm. Dự kiến, đến hết năm nay, lợi nhuận của Eximbank sẽ đạt 700 tỷ đồng, tăng gấp đôi so với năm 2006. Sacombank đạt trên 1.350 tỷ đồng trong 11 tháng hoạt động của năm 2007. Kế hoạch đưa ra cho cả năm, Sacombank sẽ đạt trên 1.400 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế… ACB dự kiến đạt 2.000 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế cho cả Tập đoàn trong năm nay. Đại diện một quỹ đầu tư nước ngoài cho rằng, lĩnh vực tài chính - ngân hàng Việt Nam vẫn còn non trẻ và đầy tiềm năng để bỏ vốn đầu tư. “Nhìn vào thực tế, hiện chỉ có khoảng 8% dân số có tài khoản giao dịch ở ngân hàng. Như vậy, Việt Nam vẫn là mảnh đất màu mỡ cho các dịch vụ ngành tài chính phát triển”, vị đại diện trên nói và cho rằng, so với các nước trên thế giới, doanh thu và lợi nhuận thu về của các ngân hàng chủ yếu từ dịch vụ và đạt mức khá cao. Thế nhưng, vị đại diện của quỹ đầu tư trên cũng đưa ra lời khuyên, hiện tượng ấm lên của cổ phiếu ngân hàng mấy ngày qua chủ yếu do tâm lý của nhà đầu tư. Một phần, vì đợt IPO Vietcombank nhưng chính đợt IPO này sẽ gây sức ép cho TTCK nói chung và cổ phiếu ngân hàng nói riêng. Nguyên nhân, vốn của nhà đầu tư sẽ dồn mạnh vào đấu giá cổ phiếu Vietcombank, dẫn đến tính thanh khoản cổ phiếu ngân hàng yếu dần là điều có thể xảy ra. Vân Thuỳ

Chứng khoán Việt Nam: nắng mới sẽ sớm về?

Ngày 10-12-2007, 09:21

Chứng khoán Việt Nam: nắng mới sẽ sớm về?

Thị trường chứng khoán sẽ sớm xanh trở lại? Sàn giao dịch chứng khoán TP.HCM trong vài phiên gần nhất đã có khởi sắc trở lại. Sự ảm đạm đã bắt đầu tan bớt. Tuần qua, VN-Index tăng được 2,28 điểm, tức 0,23% và kết thúc tuần ở mức 974,63 điểm. Nguyên do là các nhà đầu tư đã bớt lo lắng khi các chuyên gia của Ngân hàng Thế giới trong Diễn đàn Doanh nghiệp trước thềm Hội nghị Các nhà tài trợ vừa rồi có cho biết những lo lắng về nguy cơ sụp đổ của thị trường chứng khoán Việt Nam đã hết. Diễn đàn này cũng cho biết, môi trường đầu tư ở Việt Nam đang được cải thiện mà bằng chứng của nó là năm 2007 cam kết FDI vào Việt Nam dự kiến đạt mức kỷ lục 16 tỷ USD. Đây là yếu tố khiến các nhà đầu tư kỳ vọng sẽ có thêm nhiều nhà đầu tư nước ngoài tìm đến Việt Nam. Về phần mình, cả nhà đầu tư nội và ngoại đều nhận thấy mức giá của nhiều cổ phiếu blue-chip không thể rẻ hơn được nữa. Lệnh đặt mua chủ yếu tập trung vào các cổ phiếu dẫn dắt thị trường, song khớp lệnh thành công vẫn ít do phía bên kia, các nhà đầu tư đang nắm giữ blue-chip quyết không bán ở mức giá hiện nay, mức theo họ là quá thấp. Như vậy, bên mua có thể sẽ phải ra giá cao hơn để có thể sở hữu những cổ phiếu thượng hạng mà từ lâu đã nằm trong tầm ngắm của họ. Như vậy, nhiều cổ phiếu blue-chip dẫn dắt thị trường đã có được yếu tố tác động tích cực để có thể đi lên. Cùng lúc, đã có nhiều doanh nghiệp đưa ra công bố về kết quả kinh doanh rất khả quan của mình. Chẳng hạn, STB cho biết, trong 11 tháng lợi nhuận đạt 113% kế hoạch năm, HPG thì dự kiến doanh thu cả năm 2007 là 5.200 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế là 550 tỷ đồng... và nhiều điểm sáng khác. Ngoài ra, theo dự kiến, tuần sau sẽ có thêm nhiều cổ phiếu chào sàn nữa, mang lại nhiều cơ hội đầu tư cho các nhà đầu tư... Bên cạnh các tin tốt lành xuất hiện nhiều từ cuối tuần qua như trên thì việc càng lúc càng có thêm nhiều chuyên gia nhận định giá đấu Vietcombank sẽ cao cũng như nhiều tin tích cực khác cũng rải rác đã được đưa ra. Đó đều là những tin quan trọng có khả năng sẽ tạo phấn khích cho thị trường... Theo VNN

Ba chiến lược trước cơn bão khủng hoảng tài chính

Ngày 07-12-2007, 10:31

Ba chiến lược trước cơn bão khủng hoảng tài chính

TTCK Việt Nam chưa thật sự là “hàn thử biểu” của nền kinh tế, nhiều cổ phiếu có giá trị ảo và sự tăng giảm chủ yếu là do tâm lý đám đông. (ĐTCK-online) Thời gian vừa qua, cuộc khủng hoảng tín dụng thứ cấp tại Hoa Kỳ tác động dây chuyền đến hầu hết các TTCK trên thế giới. Phần lớn các nhà phân tích dự đoán rằng, các TTCK sẽ lay động, ít nhất đến giữa năm 2008. Trong xu thế toàn cầu hoá về tài chính, TTCK Việt Nam dù không phải chịu sự tác động trực tiếp nhưng cũng đón những con sóng sau, làm chỉ số VN-Index giảm khoảng 140 điểm (-12%) so với điểm đỉnh ngày 12/10 trong vòng hơn một tháng, xoá bỏ phần giá trị tăng thêm của nhiều nhà đầu tư trong cả năm 2007. TTCK toàn cầu u ám, trong khi đó, thông tin về thuế thu nhập chứng khoán, sự leo thang của giá cả, sự nhảy vọt về giá dầu và giá vàng… đã gây tác động không nhỏ đến tâm lý của các nhà đầu tư trong và ngoài nước, tâm lý lo sợ một cơn khủng hoảng đè nặng lên nhiều nhà đầu tư, thúc đẩy họ bán vội những cổ phiếu của mình khi thị trường đi xuống và cả khi thị trường vừa nhen lên đôi chút. Sở dĩ VN-Index có những cú chạm đáy, phá đáy rồi tăng trở lại trong thời gian qua là do TTCK Việt Nam chưa thật sự là “hàn thử biểu” của nền kinh tế, nhiều cổ phiếu có giá trị ảo và sự tăng giảm chủ yếu là do tâm lý bầy đàn. Nhiều nhà đầu tư do chưa có đầy đủ kiến thức về đầu tư chứng khoán nên không tự tin vào những cổ phiếu mình đang nắm giữ, hành vi của những người khác gây ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý, đến quyết định của họ và họ không dám đứng ra ngoài cái mà họ cho là “xu thế của thị trường”. Nếu là nhà đầu tư, bạn sẽ làm gì trong hoàn cảnh hiện nay, khi thị trường vẫn chưa thoát khỏi xu hướng đi xuống, trái ngược lại với dự báo của nhiều nhà phân tích? Theo tôi, có 3 kịch bản dành cho TTCK Việt Nam hiện nay: Kịch bản tầm trung Kịch bản này có 60% cơ hội thành hiện thực. Cuộc khủng hoảng sẽ đi qua nhưng tăng trưởng kinh tế toàn cầu vẫn giảm tốc trong nhiều tháng và TTCK tăng nhẹ cùng với các đợt điều chỉnh không đoán trước được. Nếu vậy, bạn nên đầu tư vào các cổ phiếu và chứng chỉ quỹ với chiến lược đầu tư lâu dài, dành thời gian lựa chọn thật kỹ cổ phiếu, ưu tiên những cổ phiếu của các công ty cung cấp những nhu cầu thiết yếu của xã hội như dược phẩm, lương thực - thực phẩm hoặc dịch vụ, chú ý không quá mở rộng cơ cấu đầu tư và tránh những công ty nhạy cảm với sự biến đổi của thị trường, giữ lại những cổ phiếu tốt và chọn những thời điểm thích hợp để bán bớt những cổ phiếu yếu kém. Những công ty có khả năng tăng trưởng độc lập, ít chịu tác động của xu thế thị trường, đặc biệt là xu hướng suy giảm kéo dài, là sự lựa chọn hàng đầu. Những quỹ đầu tư an toàn (không đầu tư mạo hiểm) cũng là sự lựa chọn tốt trong trường hợp này. Những sản phẩm tài chính khác cũng cần được chú ý đầu tư khi thị trường chưa khẳng định được khả năng bứt phá trong dài hạn là trái phiếu của các tập đoàn, ngân hàng, công ty lớn và trái phiếu của chính phủ có lãi suất cao. Ngoài ra, nắm giữ ngoại tệ mạnh và vàng cũng là một giải pháp. Kịch bản lạc quan Kịch bản này có 30% cơ hội thành hiện thực. Cuộc khủng hoảng chấm dứt, TTCK và nền kinh tế khởi sắc trở lại cùng với những bứt phá mới về cuối năm. Cơn bão “tín dụng thứ cấp” chỉ tác động đến nền kinh tế Hoa Kỳ với tỷ lệ tăng trưởng dự báo khoảng 2% trong năm tới. Về phía các nước khác, nhờ áp dụng chính sách tiền tệ hợp lý và hiệu quả nên giữ được nền kinh tế tăng trưởng như dự kiến, không khí lạc quan sẽ trở lại trên các thị trường tài chính, TTCK sẽ cất cánh. Tại phiên giao dịch ngày 26/11, VN-Index đã tăng 15,46 điểm so với phiên liền trước, gần đạt mức 1.000 điểm. Với mức tăng khá mạnh của thị trường, tâm lý dè dặt của nhà đầu tư đã phần nào được giải tỏa, giúp họ lạc quan khi giải ngân. Nhờ vậy, trong các phiên giao dịch tiếp theo, thị trường sẽ thoát khỏi xu hướng bán tháo để cắt lỗ, giúp biến động của thị trường ổn định hơn. Khối lượng cổ phiếu giao dịch tăng lên là một tín hiệu rất tích cực. Trong khi đó, những tín hiệu khả quan của nền kinh tế như GDP năm 2007 sẽ tăng 8,3% (năm 2008 sẽ tăng 8,2%), thu nhập bình quân đầu người đạt 809 USD, cán cân thương mại được kiểm soát, dự trữ ngoại hối tăng, triển vọng tăng trưởng của các công ty niêm yết… đã đem lại niềm tin cho nhà đầu tư vào sự “quay đầu” của TTCK Việt Nam. Nhà đầu tư cần tiếp tục đầu tư vào các ngành có tiềm năng phát triển cao, các ngành có khả năng đột phá trong tương lai như công nghệ, ngân hàng, tài chính - bảo hiểm… Kịch bản bi quan Kịch bản này có 10% cơ hội thành hiện thực. Cuộc khủng hoảng “tín dụng thứ cấp” tại Hòa Kỳ tác động xấu đến nền tài chính toàn cầu. Các TTCK đứng trước nguy cơ đổ vỡ trầm trọng và chỉ phục hồi lại như cũ sau vài năm. Viễn cảnh này sẽ trở thành hiện thực nếu niềm tin không quay trở lại nơi nhà đầu tư, khi đó tăng trưởng của các nền kinh tế sẽ suy giảm, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết ít hiệu quả hơn trước. Một hiệu ứng domino lần nữa có thể sẽ diễn ra như cuộc khủng hoảng tài chính những năm 70 của thế kỷ trước. Với kịch bản này, hai phương thức đầu tư nên được xem xét. Nếu bạn ngại rủi ro và có một dự án đầu tư dài hạn thì tốt nhất là nên đầu tư vào trái phiếu chính phủ hoặc mua bảo hiểm. Ngoại tệ mạnh cũng là hình thức đầu tư mang lại lợi nhuận với nguy cơ rủi ro không cao. Tuy nhiên, nếu bạn vẫn mong muốn đầu tư vào TTCK thì hãy thật kiên nhẫn, chờ đợi thị trường giảm đến mức thấp lý tưởng mới bắt đầu mua vào từ từ các cổ phiếu được định giá thấp hơn giá trị thực của chúng, cơ cấu tỷ trọng cổ phiếu theo hướng lựa chọn cổ phiếu của các công ty tăng trưởng mạnh trong thời kỳ nền kinh tế giảm tốc như công nghiệp nặng, ngành tiêu dùng cho nhu cầu sinh hoạt… Đây là thời điểm mọi quyết định đều cần lựa chọn chính xác, đúng thời điểm và phải kiên nhẫn, chấp nhận được cảm giác đứng trước lỗ và tình hình thị trường ảm đạm trong một thời gian dài mà không làm lay động đến chiến lược đầu tư đã đặt ra. Hãy nhớ, “Cuộc đại suy thoái kinh tế thế giới bắt đầu từ ngày 29/9/1929 được coi là cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu lớn nhất trong lịch sử. Hậu quả của nó còn để lại trong suốt thập niên 30 của thế kỷ trước. Cuộc suy thoái bắt đầu ở Hoa Kỳ, sau đó nhanh chóng lan sang châu Âu và hầu khắp các nước khác trên thế giới, cả những nước công nghiệp và các quốc gia chuyên xuất khẩu nguyên liệu thô đều bị ảnh hưởng. Tâm điểm của cuộc đại suy thoái là sự kiện sụp đổ của TTCK phố Wall vào ngày 29/10/1929, hay còn gọi là “ngày thứ Ba đen tối”, một trong những cuộc sụp đổ có sức tàn phá nặng nề nhất trong lịch sử TTCK Hoa Kỳ. Sau vụ sụp đổ này, giá cổ phiếu giảm liên tục trong một tháng, phục hồi lại chút ít rồi tiếp tục rớt thảm hại. Ngày 8/7/1932, chỉ số Dow Jones đóng cửa ở mức 41,22 điểm, xấp xỉ mức khởi điểm năm 1896, giảm mất 89% so với đỉnh cao của nó. Phải đến tháng 11/1954, giá chứng khoán mới lấy lại được mức đỉnh điểm của năm 1929, nghĩa là mất 1/4 thế kỷ để người Mỹ gượng lại được sau cuộc sụp đổ này”(Trích “Bi kịch của một tay chơi chứng khoán trẻ tuổi” trên website http://www.onboom.com). Nguyễn Mai Lan, Giảng viên Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường đại học Thương mại.

Sốt nhà đất: Giao dịch online bùng nổ

Cập nhật ngày 29/11/2007 (GMT+7)

Sốt nhà đất: Giao dịch online bùng nổ

Thị trường bất động sản ngày càng nóng. Ảnh : Vnn Thị trường bất động sản đang ’nóng’ lên từng ngày, từng giờ, nhu cầu tìm hiểu thông tin thị trường càng trở nên cấp thiết. Hàng loạt các website chuyên đề ra đời với nhiều tiện ích kèm theo, đã cung cấp thông tin một cách kịp thời và nhanh chóng. Đây không phải lần đầu tiên giao dịch trực tuyến thâm nhập vào thị trường Việt Nam. Trong thời đại công nghệ thông tin này, đã có nhiều công ty kinh doanh với hình thức như thế. Tuy nhiên, chưa bao giờ, thị trường lại sôi động với các website chuyên đề như hiện nay. Thị trường bất động sản đang ngày càng “nóng” lên, bùng nổ và hứa hẹn trong tương lai, sẽ còn nhiều biến chuyển. Khắp nơi trong thành phố, giá nhà đất cứ tăng cao liên tục không ngừng, tuy vậy cầu vẫn vượt xa cung. Một điều mâu thuẫn là Việt Nam, tuy là quốc gia nghèo nhưng lại có tỉ lệ tăng giá bất động sản cao nhất trên thế giới. Điều này do nhiều nguyên nhân gây ra, một trong số đó chính là tình trạng đầu cơ tích trữ. Mặc dù Chính phủ đã và đang tìm cách ngăn chặn tình trạng đầu cơ - nguyên nhân chính gây ra những “cơn sốt bất động sản” - đẩy giá nhà đất lên cao liên tục, bằng cách biên soạn các nghị định, chính sách thuế mới, các nhà đầu cơ vẫn hoạt động sôi nổi và ngày càng mãnh liệt hơn, do chính sự thiếu hụt thông tin của khách hàng. Nắm bắt được tình hình đó, các Website bất động sản ra đời, kịp thời cung cấp đầy đủ các thông tin cùng nhiều tiện ích miễn phí khác. Điều này sẽ mang lại nhiều thuận lợi hơn so với các bài báo, tạp chí, nhưng không phải tất cả các website nào cũng đều hoạt động hiệu quả như nhau. Một trong số những website chuyên đề bất động sản hoạt động hiệu quả hiện nay có thể kể đến trang http://www.raovatnhadat.net thuộc Công ty SOFFT, tuy chỉ mới ra đời trong một thời gian ngắn nhưng đã thu hút được sự chú ý của đông đảo khách hàng. Các website ra đời sẽ làm thay đổi cách mọi người tìm kiếm, mua bán hay cho thuê bất động sản. Chỉ cần ngồi tại nhà hay một quán café wireless nào đó, với một cái nhấp chuột nhanh chóng, mọi thông tin nhà đất sẽ hiện ra ngay trước mắt bạn. Khách hàng sẽ cập nhật được những biến chuyển trong thị trường từng giờ, từng phút và mọi lúc mọi nơi. Đăng nhập trở thành thành viên của http://www.raovatnhadat.net là miễn phí. Tại đây, khách hàng sẽ được hỗ trợ rao vặt trực tuyến, mua bán, trao đổi bất động sản, đăng thông tin các dự án. Hay đơn giản chỉ là tìm kiếm nhà đất, ….Thông tin tại đây được cập nhật một cách nhanh chóng và theo sự khẳng định từ phía công ty này đưa ra là :"Chính xác" . Người đọc có thể...thử một lần để có sự khẳng định riêng của mình về sự nhanh nhạy, chính xác của các Website chuyên giao dịch online về bất động sản. tintucnhadat.net

Cuộc săn lùng những "tấc đất vàng" nội đô cuối cùng

Ngày 04-12-2007, 09:09

Cuộc săn lùng những "tấc đất vàng" nội đô cuối cùng

Khu Nhà máy cồn rượu tại 94 Lò Đúc (quận Hai Bà Trưng, HN) trải dài mặt tiền nhiều phố lớn như Lò Đúc, Nguyễn Công Trứ - niềm mơ ước của nhiều nhà đầu tư. "Quỹ đất Thủ đô Hà Nội sắp hết!" - thông điệp này vừa được Bộ trưởng Bộ Xây dựng và Bộ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường đồng nhấn mạnh trong cuộc làm việc với TP Hà Nội cuối tuần qua. Bộ trưởng Nguyễn Hồng Quân cho biết, 15 năm qua, diện tích nội thị tăng 4,5 lần (từ 40km2 lên 178km2). Đất ở, đất cơ quan, đất y tế... tăng 165%-235% nhưng đất giao thông, đất nghĩa trang, đất cho rác thải vẫn "khiêm tốn" ở mức 48%, trong khi diện tích Thủ đô vẫn chỉ có vậy! Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên thì khẳng định: "Với tốc độ phát triển như hiện nay, đến năm 2010 Thủ đô Hà Nội sẽ hết quỹ đất (nếu còn thì cũng là đất không sử dụng được, khả năng sinh lời rất thấp)". Đất "vàng" hé lộ ở nơi... khó ngờ!? Chắc rằng, chẳng phải đến khi các Bộ trưởng công bố những dữ liệu này, giới đầu tư bất động sản mới "sực" hiểu ra điều đó! Hơn bất cứ một ngành nghề nào khác, các "đại gia nhà đất" tỏ ra nhạy cảm nhất với sự ngày càng eo hẹp, căng thẳng của thị trường bất động sản. Họ thấm nhuần chân lý "đất là cái không thể sản xuất được ra, sinh sôi thêm ra trên thế giới này" và nhất là đất đai nội thị lại càng đúng như "gà đẻ trứng vàng" (mà các đại biểu Quốc hội từng ví)... Không thể kinh doanh bất động sản kiểu "mạo hiểm" lấn sông, lấn biển để làm dự án; không cảm thấy khả thi khi khai thác "cõi âm" bởi qui hoạch ngầm chưa có, đồng thời chưa hướng được thói quen cộng đồng "chui" vào nghỉ ngơi, mua sắm trong lòng đất... nên xem ra việc xây các công trình ngầm chỉ thích hợp cho bãi đỗ xe và tàu điện; cũng ngại cải tạo chung cư cũ dù đắc địa bởi phải "va chạm" với dân, tính toán từng phần trăm (%) đồng thuận, rồi lo nhà cho dân ở tạm, đón dân đi, đưa dân về,... nhiều nhà đầu tư vừa khám phá ra đất vàng "dạng tiền chế" ở những nơi thoạt trông có vẻ "búi xùi"! Đó là nền những nhà máy cũ, cơ sở sản xuất trong nội thị sắp phải di dời ra ngoại thành theo chủ trương chung. "Đóng đô" từ vài chục năm nay tại Hà Nội, các nhà máy "vang bóng một thời" này thường chiếm những diện tích lớn, vuông vức, đôi khi là cả một ô phố với nhiều mặt tiền (không mỏng như những ô đất dành xây tập thể lắp ghép cũ) và đường sá xung quanh khá rộng rãi, ổn định (được hình thành phù hợp với "lịch sử" vận chuyển hàng hóa ra, vào nhà máy). Thống kê chưa đầy đủ, Hà Nội hiện có khoảng 1.000 nhà máy, cơ sở sản xuất trong diện phải di dời. Từ năm 2003, UBND TP Hà Nội đã ra Quyết định nêu rõ diện tích đất của các đơn vị sau di chuyển được ưu tiên xây dựng các công trình công cộng (trường học, vườn hoa…) và một phần sử dụng vào mục đích kinh doanh, dịch vụ. Đối với phần diện tích đất sau khi di chuyển dùng để xây dựng công trình công cộng, đơn vị đang sử dụng đất được nhận tiền bồi thường theo qui định về giải phóng mặt bằng của Chính phủ. Ngoài ra, đơn vị đang sử dụng đất được chuyển nhượng quyền sử dụng đất thông qua bán đấu giá đối với phần diện tích dành để xây dựng công trình kinh doanh, dịch vụ và được hưởng 50% giá trị thu được, phần còn lại nộp vào ngân sách thành phố. Bộ trưởng Bộ Tài Nguyên-Môi trường Phạm Khôi Nguyên (trái) và Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân tại cuộc làm việc với Hà Nội ngày 1/12/2007. Đầu năm 2007, Chính phủ có thêm Quyết định 09/2007/QĐ-TTg về việc sắp xếp lại, xử lý nhà, đất thuộc sở hữu Nhà nước, qui định: "Số tiền thu được từ bán tài sản trên đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với cơ sở nhà, đất của tổ chức kinh tế phải di dời (sau khi trừ đi phần chi phí tổ chức đã đầu tư vào đất nhưng chưa thu hồi được, các chi phí khác liên quan đến việc bán tài sản trên đất, chuyển nhượng quyền sử dụng đất) được hỗ trợ cho tổ chức kinh tế phải di dời. Mức hỗ trợ cụ thể do UBND cấp tỉnh quyết định sau khi được HĐND cùng cấp cho ý kiến về chủ trương xử lý chung hoặc có nghị quyết giao cho UBND cấp tỉnh quyết định nhưng không quá 30% số tiền thu được và mức tối đa không quá 5 tỉ đồng". Phát biểu trước cuộc họp với Chính phủ, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo cho rằng 5 tỉ đồng hỗ trợ (trên) không đủ cho các đơn vị thực hiện di dời, tuy nhiên lãnh đạo Bộ liên quan đã khẳng định 5 tỉ này chỉ nhằm hỗ trợ việc di chuyển mà thôi. Đổi nhà máy ô nhiễm lấy cao ốc quá tải dân số? Đón nhận chủ trương này, giới đầu tư "không ai bảo ai" âm thầm săn lùng các cơ sở sản xuất, nhà máy trong nội đô đang đứng trước nguy cơ "bật bãi". Nhà máy càng hoành tráng, càng "phát lộ" nhiều đất "vàng", vị trí càng đắc địa thì dãy nhà đầu tư xếp hàng càng dài... Loạt công ty cổ phần mới tinh ra đời không "che giấu" mục đích chính là nhắm vào các nhà máy trong nội đô sắp chuyển. Một nhà đầu tư "hé mở": Ông đang phải mặc cả với nhà đầu tư khác còn nhanh chân hơn ông để "tiếp cận đất đai" một dự án dự kiến triển khai trên nền cũ một nhà máy ngay gần hồ Hoàn Kiếm, với mức hàng chục tỉ đồng!? Ông cũng thấy rằng nhà đầu tư "đi tắt đón đầu" kia đòi giá như vậy hơi cao nhưng vẫn gắng theo đuổi vì rất "máu" mảnh này. Khu Nhà máy Cơ khí 120 tại 609 Trương Định (quận Hoàng Mai) rộng hơn 26 nghìn m2 với mặt tiền trải dài dọc phố chính. Tại Hà Nội giờ đây, nhiều nhà máy, cơ sở sản xuất chưa biết bao giờ mới dời đi nhưng đã lũ lượt doanh nghiệp "đăng ký xí phần". Điển hình là khu Nhà máy cồn rượu tại 94 Lò Đúc (Hai Bà Trưng) với những mặt tiền đắc địa trải dài nhiều phố trung tâm, như: Nguyễn Công Trứ, Lò Đúc... từng được lên kế hoạch thay thế bằng Khu liên cơ quan hành chính TP và nhiều nhà vườn, thu hút sự chú ý của khá đông nhà đầu tư lớn nhỏ. Khi Khu tập thể Nguyễn Công Trứ gần đó được cải tạo, quỹ đất nhà máy này hứa hẹn tạo nên những khu liên hoàn, hài hòa cảnh quan với "đô thị mới" Nguyễn Công Trứ. Tuy nhiên, gần đây nhất, TP đã ra Thông báo 399/TB-UBND giao Sở QH-KT điều chỉnh lại qui hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 (đã được phê duyệt tháng 8/2006) toàn bộ khu này theo hướng khác (không có Khu liên cơ quan và các nhà vườn nữa), đồng thời Sở KH&ĐT kiểm tra lại toàn bộ hồ sơ dự án này (trong đó đặc biệt chú ý đến sự phù hợp của các thỏa thuận, hợp đồng giữa Công ty CP Rượu HN và Công ty CP Kinh doanh dịch vụ nhà so với các qui định của Nhà nước và TP). UBND TP cũng vừa thống nhất về chủ trương để Công ty TNHHNH 1 TV Cơ khí HN di dời cơ sở sản xuất tại 74 Nguyễn Trãi (quận Thanh Xuân) ra khỏi khu dân cư và hợp tác với các doanh nghiệp khác (Công ty CP Vincom, Công ty CP Vinpearl, Công ty TNHH Dịch vụ tổng hợp và đầu tư HN) lập dự án đầu tư xây dựng khách sạn, văn phòng, trung tâm thương mại, siêu thị, căn hộ cao cấp... Ngày 27/11/2007 qua, diện tích 26.378,3m2 đất của Nhà máy Cơ khí 120 tại 609 Trương Định (quận Hoàng Mai) cũng vừa được UBND TP thống nhất về chủ trương di dời và hợp tác với Công ty TNHHNN 1 TV Sông Đà 1 lập dự án đầu tư xây dựng Khu tổ hợp văn phòng, chung cư cao cấp kết hợp trung tâm thương mại... Hà Nội sắp cạn sạch quỹ đất, nhất là tại nội đô. Cho đến thời điểm này, hầu như chưa một nhà máy, cơ sở sản xuất nào tại nội thành Hà Nội khi có ý định dời đi được chuyển thành vườn hoa, trường học, khu vui chơi công cộng, câu lạc bộ, tượng đài (những cái khu vực nội đô thực sự đang thiếu) hay thậm chí, để mở một con đường thông thoáng... Nhà máy dời đi, khu vực đó thoát được ô nhiễm tiếng ồn, khí, thải... thì lại đối mặt với sự quá tải về dân cư khi các cao ốc mới hình thành... Bộ trưởng Tài nguyên - Môi trường Phạm Khôi Nguyên nhấn mạnh: "Hà Nội ngày nay có quyền chọn các nhà đầu tư theo ý mình. Đầu tư vào Hà Nội hiện nay phải bằng những công nghệ cao, không gây ô nhiễm và sinh lợi lớn. Giá trị sinh lời hiện nay của đất đai Hà Nội rất cao, nhưng không phải vì thế mà xây quá nhiều nhà cao tầng, chung cư tại trung tâm, kéo dân về, không còn chỗ nào cho giao thông! Theo tôi, sau này qui hoạch lại, khu nội đô nên tập trung cho dịch vụ, không nên phát triển quá nhiều các khu dân cư". Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Hồng Quân thì nhận định: "Sắp hết đất rồi, các nhà đầu tư rất muốn thay đổi hệ số sử dụng đất, mật độ xây dựng, chiều cao ở những đô thị tập trung - nhưng trước hết phải theo qui hoạch, mà qui hoạch chi tiết do chính quyền địa phương phê duyệt. Không thể có chuyện xin - cho từng dự án, từng cơ sở sản xuất!... Xây dựng đô thị có đặc thù riêng, khác với xây dựng công trình. Để thực hiện một dự án phát triển đô thị, chính quyền phải duyệt qui hoạch. Qui hoạch là quyền của Nhà nước. Qui hoạch 1/500 trong dự án có thể do chủ đầu tư lập, nhưng phải do chính quyền duyệt. Trong một dự án phát triển đô thị có 2 việc chính quyền phải làm: duyệt qui hoạch và thỏa thuận cơ chế, còn tiền do nhà đầu tư bỏ ra". Đó là chưa kể đến việc để "hé lộ" được đất vàng trong nội đô, các khu công nghiệp bị dãn ra ngoài thì lại "động chạm" đến các khu đô thị của tỉnh bên cạnh, vì nói như Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải - "mép tỉnh mình có khi lại gần trung tâm tỉnh bạn". Cách đây vài năm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Đình Xuân từng có câu nói nổi tiếng: Di dời nhà máy khỏi đô thị hiện nay tức là "đổ ô nhiễm từ nơi này sang nơi khác"! Vậy là, để "vét" được chút "đất vàng" cuối cùng đang ẩn mình dưới "bề nổi" nhà máy, cơ sở sản xuất cũ - là một bài toán không đơn giản với đơn vị di dời, nhà đầu tư, các sở, ngành, TP và có khi cả các tỉnh lân cận! Có được "đất vàng" khó khăn như vậy, sử dụng chút "đất vàng" còn lại ấy thế nào càng cần thận trọng gấp bội - để Thủ đô bé nhỏ không rơi vào tình trạng "tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa", thoát ô nhiễm này thì lại "gánh" thêm ô nhiễm mức cao hơn, không chỉ ảnh hưởng một khu vực chuyên biệt nào mà đe dọa sự phát triển bền vững của cả cộng đồng đô thị. Theo VNN